strona główna   |   mapa strony   |   bilety   |   kontakt

Newsletter

Chcesz otrzymywać newsy? Zapisz się!



Biuletyn Informacji Publicznej

ePUAP

ďťż

W czerwcu 1994 roku, w pięć miesięcy po rozpoczęciu działalności Teatru Małego jako placówki miejskiej, na jego piętrze, Galeria "Obok" rozpoczęła działalność otwarciem wystawy Tyskie Środowisko Artystyczne. Po 10 latach historia zatoczyła koło: jubileusz obchodzony jest kolejną wystawą środowiskową.

Mówiąc "Tyskie środowisko plastyczne" nie często myślimy o tym, że jeszcze pół wieku temu takie zjawisko nie istniało w naszym mieście.

Alfred Ligocki podsumowując 30 lat plastyki śląskiej w książce "Plastycy Śląska i Zagłębia" (Wydawnictwo Śląsk 1977) mówi o trzech modelach odbudowywania lub budowania od zera plastyki po wojnie.

W Krakowie, Warszawie czy Poznaniu artyści, którzy przeżyli wojnę po prostu podjęi swe działania, kontynuując problemy sprzed wojny lub polemizując z nimi. W pozostałych przypadkach możemy mówić o rozpoczynaniu od zera. Środowiska plastyczne tworzyli artyści napływowi, z tym, że np. we Wrocławiu czy Gdańsku szybko zorganizowane zostało wyższe szkolnictwo artystyczne. Na pograniczu tych modeli przebiegał rozwój środowiska plastycznego w woj. katowickim. W Bytomiu, Zabrzu, Gliwicach proces budowania życia artystycznego zaczynał się od zera; czynili to pionierzy zasiedlający te ziemie (z całym bogactwem dodatnich i ujemnych właściwości). Z kolei w części Górnego Śląska należącego do Polski przed wojną, już w latach 30. powstawały zalążki miejscowych środowisk artystycznych, a nawet szkolnictwo plastyczne. W Katowicach try lata przed wybuchem wojny powstała Wolna Szkoła Sztuk Plastycznych. W Sosnowcu funkcjonowała Szkoła Przemysłu Artystycznego. Toteż po wojnie w pierwszej fazie powstawania środowiska plastycznego uczestniczyli wprawdzie artyści z wielu stron Polski i za Wschodu, ale przy udziale ich kolegów działających tu przed wrześniem 1939 roku.

W robotniczo-chłopskich Tychach (w 1946 roku liczących nieco ponad 12 tysięcy mieszkańców) po wjnie bardzo lnieiczne było grono osób z wyższym wykształceniem, a wśród nich brakowało reprezentantów zawodów twórczych. Ale już przed rokiem 1950 zdolni młodzi ludzie z rodzin starotyskich zaczęli podejmować studia. Pierwszym rodowitym tyszaninem, który rozpoczął w 1948 roku studia na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych był Augustyn Dyrda. Rzeźbiarz ten jest najdłużej z Tychami związany. W II poł. lat 50 osiedlili się tu graficy Jan Nowak i Franciszek Wyleżuch, malarze: Ryszard Krzemiński, Zygmunt Czech i Eryk Pudełko. W latach 60. zamieszkali w Tychach Stanisław Kluska i Stanisław Mazuś.

Eryk Pudełko wspomina: "Latem 1967 roku spotkałem po raz pierwszy Stanisława Mazusia na jego wystawie malarstwa w galerii Teatru Małego- wówczas Zakładowego Domu Kultury KWK "Ziemowit". Odtąd zaczęliśmy myśleć o potrzebie współdziałania we współtworzeniu środowiska plastycznego w mieście i powiecie. W czerwcu 1969 roku przy udziale Wydziału Kultury kierowanym przez Huberta Chwalczyka, podczas Tyskich Spotkań Młodości, w 25-lecie PRL zorganizowana została wystawa malarstwa, grafiki i rzeźby środowiska twórczego miasta i powiatu tyskiego w galerii Teatru Małego. W wystawie uczestniczyli: Wacław Błażejewski, Eryk Dragańczyk, Dębolaska- Pędziwiatr, Augustyn Dyrda, Stanisław Kluska, Stanisław Mazuś, Maria Swoboda Mazuś, Jan Nowak, Eugeniusz Nyga, Roman Nyga, Eryk Pudełko, Antoni Tomala, Franciszek Wyleżuch.

W galerii Teatru Małego (który w poł lat 70 zaczął funkcjonować jako Zakładowy Dom Kultury Fabryki Samochodów Małolitrażowych) choć pozbawionej programu wystawienniczego i wydawnictw odbywało się wiele wystaw indywidualnych."

Powstanie Fabryki Samochodów Małolitrażowych spowodowało, ze w II poł. lat 70 nastąpiła intensywna rozbudowa dzielnic południowych. W Tychach oddawano najwięcej mieszkań spośród miast woj. katowickiego. Od tego czasu grono plastyków powiększyło się bowiem do zamieszkania w Tychach zachęcała ich także możliwość otrzymania mieszkania o zwiększonym metrażu, połączonego z pracownią.

Liczebność tyskiego środowiska plastycznego uległa na przestrzeni lat znacznym wahaniom spowodowanymi nie tylko ruchami migracyjnymi, kończeniem studiów plastycznych przez tyszan, ale przede wszystkim kolejnymi zmianami granic administracyjnych miasta. Obecnie w Tychach mieszka około 40 absolwentów ASP i innych wyższych uczelni plastycznych. Jest to liczba szacunkowa, bowiem nie można zdobyć pewności, że dotarło sie do wszystkich artystów (nie istnieją spisy, wykazy, nie wszyscy należą do ZPAP) stanowiło to dużą trudność przy konstruowaniu tego katalogu, który w założeniu ma być nie tylko wydawnictwem towarzyszącym wystawie z okazji 10-lecia Galerii "Obok", ale równocześnie pierwszym leksykonem tyskiego środowiska plastyków profesjonalnych. Stąd zaproszenia do udziału w wystawie środowiskowej publikowane były także w prasie.

Organizatorzy przedsięwzięcia Teatr Mały- Galeria "Obok" ufają, że wydanie pierwszego w historii miasta katalogu- leksykonu tyskich profesjonalnych artystów plastyków odpowie na zapotrzebowanie zarówno ze strony środowiska twórców, jak i muzeów, instytucji kultury (np. pragnących nawiązać kontakt z twórcami, przygotowujących rozmaite wystawy, wydawnictwa naukowe, okazjonalne). Pomoże w edukacji plastycznej młodzieży (wydawnictwo otrzymają licea ogólnokształcące i Miejska Biblioteka Publiczna), która licznie odwiedza Galerię "Obok".

Leksykon ten będzie- w założeniu- uzupełniony kolejną pozycją wydawniczą zawierającą noty biograficzne i reprodukcje prac nieżyjących już tyskich plastyków (kilka takich pośmiertnych wystaw wybitnych twórców odbyło się już w Galerii "Obok"; towarzyszyły im minikatalogi). Da to pełny obraz tego, co na przestrzeni lat w licznym tyskim środowisku plastyków się wydarzyło.

W katalogu tym nie mogło zabraknąć syntetycznej informacji o Galerii "Obok" oraz wykazu zorganizowanych w ciągu 10 lat wystaw. Wydawnictwo ukazało się dzięki pomocy finansowej Miejskiego Centrum Kultury w Tychach i Drukarni "Oldprint" w Żorach.
Ewa Iwanciów

 

W dzisiejszych czasach niepamięci i pogardy dla trwałych wartości ludzkich /prawda, piękno, tradycja,szacunek, tolerancja.../ każda galeria sztuki, poza jarmarkami, jest miejscem szczególym, jest strefą wyciszenia i refleksji, jest żywą przestrzenią kontenplacyjną, w której może nawiązać się nić dialogu obustronnego. Wiemy skądinąd, że dialog w sztuce nie jest warunkiem koniecznym dla "sprawdzenia się" dzieła. Nierzadko w konfrontacji z nim następuje cisza, jakby moment wyczekiwania na wyciągnięcie ręki z jednej bądź drugiej strony. Ów oczekiwany dialog zastępuje milczenie, brak porozumienia, który nie stanowi ani braku spełnienia, ani klęski informacyjnej. Dystans, który powstał, w innej sytuacji może zastąpić pełnia porozumienia i akceptacji. Aktywne spotkanie się obu podmiotów/ odbiorcy i dzieła/ zależy od miejsca, kontekstu i pola intencjonalnego, które może wytworzyć się między nimi.

Może...- bo nie musi.

Droga twórcza artysty jest siecią stawianych sobie problemów i pytań aż po kres jego możliwości fizycznych, pytań bez odzewu. Skąd więc u odbiorcy miałoby być tyle odpowiedzi?

W sztuce "wysokiej", czyli takiej, w której twórca podejmuje trud przekraczania konwenansów i oporów jakie stawia mu życie, jest miejsce na tajemnicę jako byt nieprzekraczalny, ale też na medytację i kontemplacyjne przeżywanie ciszy. Stąd znane powiedzenie: "przemówił dziad do obrazu, a obraz do niego ani razu" ma w sobie tyle sarkazmu, co i prawdy.

Galeria "Obok" w krótkim czasie swojego istnienia zbudowała swój autorytet artystyczny.

Start był efektem przychylności uwczesnych władz, a jej ustabilizowana pozycja i późniejsze sukcesy były zasługą zespołu prowadzących, jego polityki programowej i klimatu, jakie stworzyło środowisko odbiorców- stałych bywalców wernisażowych. Skład przyjaciół galerii był zróżnicowany zawodowo, a jego trzon stanowili miłośnicy sztuki, nie-artyści, ludzie wrażliwi, dla których kontakt z tego rodzaju doświadczeniem był naturalną i nie wymuszoną koniecznością wzbogacania ideowo- duchopwego.

Galeria organizowała również spotkania z ludźmi pióra, teatru i artystami. Była inicjatorem akcji interdyscyplinarnych, wciągających młodzież do zabawy ze sztuką bądź spełniających funkcję edukacyjne w kontakcie z dziełem. Jest wreszcie kontynuatorem ogólnopolskiego biennale: "Muzyka w malarstwie", konkursu poszukującego wspólnych doznań i wartości we wspomnianych aktywnościach twórczych. Galeria "Obok"- integralna część miasta- powoli nabiera estymy i akceptacji, nawet ze strony tych jej początkowo nieprzychylnych.

Rytm żywotności galerii wyznaczały jej wernisaże. Stawały się szczególnego rodzaju spotkaniem ludzi otwartych, spotkaniem z własnej woli i potrzeby, w czasie którego polaryzowały się rozmaite postawy i reakcje odbiorców. Magia takich spotkań wernisażowych sprzyjała wytwarzaniu się klimatu szczególnej interakcji duchowej, a w nim- poczucia potrzeby wspólnego, poznawania i doświadczenia wewnętrznego.

Warto zastanowić się choć przez chwilę nad ideą tego wspólnego doświadczenia. Warto też pomyśleć nad zależnością ducha i materii /czytaj: kultury i finansów/ w zalewającym nas kosmosie życia i chociaż duch zawsze się obroni i przetrwa w nawet najbardziej okrojonej materii, to cena jaką zapłaci idea- może być nieopłacalna.

Janusz Karbowniczek

 

Tyskie Środowisko Plastyczne
Witold KOŁBAN "Czarny Staw Gąsienicowy", 40cm x 50cm/olej, płutno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Mariusz CHODOREK "Studium siedzącej postaci", 100cm x 70cm/ gips patynowany
Tyskie Środowisko Plastyczne
Beata KORDON "Tantos", 50cm x 65cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Jerzy DOBRZYNIECKI "Cykl: Alegoria- Impas", 62cmx50cm/olej, płyta
Tyskie Środowisko Plastyczne
Augustyn DYRDA ''Adaś", 30cm x 55cm x 20cm/ żywica patynowa
Tyskie Środowisko Plastyczne
Czesław ŚLOSARCZYK "Śniadanie rencisty", 71cm x 50cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Jolanta KOTYŚ- DWORAKOWSKA "Tulipany", 75cm x 60cm/ olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Urszula SYCH- POPOSKA "Zaułek", 60cm x 50cm/ olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Eryk PUDEŁKO "Bez tytułu", 100cm x 70cm/ technika własna
Tyskie Środowisko Plastyczne
Katarzyna SZOPA "Brama", 100cm x 70cm/ hektografia
Tyskie Środowisko Plastyczne
Katarzyna STARCZEWSKA "Pejzaż nadwiślański", 40cm x 30cm/akwarela
Tyskie Środowisko Plastyczne
Barbara FRANKIEWICZ "Meksykańska tancerka", 90cm x 110cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Stanisław KOCUR "Kominy Górnego Śląska", 70cm x 100cm/ olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Katarzyna NOWAK- ZAGÓRSKA "Barwy ogrodu", 70cm x 120cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Edyta KNIEŻYK "Turyńska Pasja", 40cm x 30cm/akryl, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Stanisław KLUSKA "Okoliczności", 32cm x 46cm/ akwaforta, mezzotinta
Tyskie Środowisko Plastyczne
Krzysztof GORAJ, fragment płaskorzeźby stanowiącej wystrój prezbiterium kościoła pw. Świętej Rodziny w Tychach/laminat poliestrowy/ 250cm x 150cm
Tyskie Środowisko Plastyczne
Renata KANIA "Droga", 60cm x 80cm/rysunek tuszem
Tyskie Środowisko Plastyczne
Jolanta KIEŁCZYKOWSKA "...i stworzył Bóg człowieka na obraz swój, mężczyzną i niewiastą stworzył ich..." 50cm x 70cm/rysunek
Tyskie Środowisko Plastyczne
Zdzisław KIEŁCZYKOWSKI "Wielki sen", 110cm x 102cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Jadwiga GORAJ "Kwiaty", 58cm x 72cm/ olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Helena GOLDA-BŁAHUT "Perła Zakopanego", 60cm x 50cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Halina TYMUSZ "Bez tytułu"/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Elżbieta KURAJ "Symetryczny szary", 100cm x 80cm/olej, akryl
Tyskie Środowisko Plastyczne
Izabela WĄDOŁOWSKA "Bez tytułu", 170cm x 150cm
Tyskie Środowisko Plastyczne
Danuta KURDZIEL- KASPRZYK "Portret Pani Studenckiej", 80cm x 35cm/kamionka
Tyskie Środowisko Plastyczne
Beata WĄSOWSKA "Łąka", 90cm x 110 cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Regina LIPECK "Odpływ", 70cm x 50cm/ olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Wojciech ŁUKA "Złota rybka II", 200cm x 70cm/akwarela, piórko
Tyskie Środowisko Plastyczne
Łukasz PUDEŁKO "Pejzaż", 150cm x 130cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Emilia POSYŁEK "Bez tytułu", 100cm x 70cm/technika własna
Tyskie Środowisko Plastyczne
Jan NOWAK "Cyrkowcy", 70cm x 54,5cm/litografia
Tyskie Środowisko Plastyczne
Adam NIESYTO "Bez tytułu", 100cm x 70cm/olej, płótno
Tyskie Środowisko Plastyczne
Stanisław MAZUŚ "Dyniowa egzotyka", 40cm x 50cm/olej, płótno na płycie
Tyskie Środowisko Plastyczne
Zbigniew STARCZEWSKI "Bez tytułu", 35cm x 30cm/olej, płyta
Tyskie Środowisko Plastyczne
Lech KOWALCZYK "Most Rialto w Wenecji"
Tyskie Środowisko Plastyczne
Adam ROMANIUK "Karnawał V", 150cm x 118cm/ druk cyfrowy
Tyskie Środowisko Plastyczne
Weronika RATAJSKA
 
logo_silesia_region
Firma 3+ belfegor_tekst logo
W celu uczynienia strony internetowej bardziej użyteczną i funkcjonalną, używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne
ze zgodą użytkownika na ich stosowanie. Dowiedz się więcej lub zmień ustawienia plików cookies.